fases-graham

Het stadium van preparatie is het stadium waarin men heel bewust bezig is met een soort verkennende onderdompeling in de verschillende aspecten van het thema of het (beeldende) probleem dat zich voordoet.

Dit gebeurt veelal op basis van al aanwezige kennis.

Deze verkennende onderdompeling kent heel verschillende startpunten. Studenten noemen: met materiaal aan de slag; met mensen praten over je uitgangspunten; mooie dingen bekijken; kunstenaars bestuderen.

In het stadium van illuminatie komt er licht op de zaak (illumineren = verlichten). Het stadium van illuminatie is beter te omschrijven als een moment dan als een fase.

Het is het zogenaamde 'Eureka' moment. Eureka komt van het Griekse Heureka wat zoveel betekent als: "ik heb het gevonden" of "ik héb het".

De eerste vertaling geeft aan dat er een periode van zoeken plaatsgevonden heeft. Dat zoeken kan heel bewust plaatsgevonden hebben maar het zoekproces kan ook op basis van allerlei indrukken en ervaringen in het onderbewuste hebben "gerijpt" zoals het stadium van incubatie beschrijft.

Vaak worden er tijdens een creatief maakproces voortdurend (kleine) oplossingen gevonden en ontbreekt het grote eureka!-moment.

In het stadium van incubatie wordt er niet expliciet aan het thema of aan het probleem gewerkt. Het is een periode van schijnbare rust.

Dit kunnen langere en kortere periodes zijn.

Alle voorgaande gedachten, experimenten, uitwerkingen krijgen de kans om als het ware in het onderbewuste te "rijpen".

Vaak wordt het stadium van incubatie gekoppeld aan de illuminatie. Studenten geven aan dat ze op ideeën komen wanneer ze in gedachten even nergens mee bezig hoeven te zijn zoals wanneer je in de bus of in de trein zit. Douchen en naar de wc gaan worden ook vaak genoemd.

In het stadium van verificatie wordt onderzocht of de oplossing werkelijk een bevredigend "antwoord" biedt op het vraagstuk.

Dit gebeurt door de ideeën uit te werken. Sommigen denken de oplossing helemaal uit voordat ze het uiteindelijke werk maken maar in de meeste gevallen wordt er in dit stadium veel geschetst, geprobeerd en gezocht.

Ook wordt de blik nu meer naar buiten gericht om te onderzoeken en te ontdekken hoe het werk zich verhoudt tot het (professionele) referentiekader van kunst, vormgeving en/of cultuur.

Graham Wallas heeft op basis van procesverslagen van de wiskundige Poincaré een procesmodel opgesteld waarin (voor het eerst) ook onbewuste processen opgenomen zijn. (Nirav Christophe 2006) Het is interessant dat Wallas bij de stadiumindeling geen onderscheid maakt tussen artistieke processen en wetenschappelijke processen.